Zetmeel is een niet-structurele (of oplosbare) koolhydraat die bestaat uit ketens van glucosemoleculen. Planten slaan zetmeel op als energiebron. Hoewel granen veel zetmeel bevatten, draagt bijna alles wat een paard eet – inclusief ruwvoer zoals hooi – bij aan de totale dagelijkse zetmeelinname. In de dunne darm van het paard wordt zetmeel hoofdzakelijk afgebroken door het enzym amylase, en het lichaam neemt glucose op in de bloedbaan. Bij gezonde paarden zorgt de stijging van de bloedsuiker ervoor dat de alvleesklier insuline vrijgeeft, waardoor glucose naar insulinegevoelige cellen zoals spieren kan bewegen. Alle paarden hebben wat zetmeel nodig om de basale lichaamsfuncties en beweging te ondersteunen.
De rol van koolhydraten in de voeding is een van de belangrijkste voedingsonderwerpen van de afgelopen jaren geweest. Het onderwerp is ook uitgebreid bestudeerd.
Zetmeel paardenvoeding darmgezondheid
Overmatige zetmeelinname kan het vermogen van de dunne darm om het te verteren overtreffen, wat betekent dat een deel van het zetmeel naar de dikke darm gaat. Daar beginnen microben het snel te fermenteren, waarbij onder andere melkzuur wordt geproduceerd. Dit kan leiden tot een situatie waarin het bacteriële evenwicht in de darmen wordt verstoord – sommige bacteriën vermenigvuldigen zich ongecontroleerd, en vezelversterende bacteriën kunnen afsterven. Het gevolg kan spijsverteringsproblemen, koliek en in ernstige gevallen zelfs het uitlokken van hoefbevangenheid zijn.
Hoeveel zetmeel is te veel? Onderzoekers zijn het erover eens dat de hoeveelheid zetmeel per maaltijd onder de 2 g per kilogram lichaamsgewicht moet blijven (bijvoorbeeld een paard van 500 kg moet niet meer dan ongeveer 2,2 kg haver per maaltijd eten). Een voorzichtigere benadering is die limiet te halveren: onder 1 g/kg/maaltijd kan ook het risico op maagzweren verminderen. Voor zeer gevoelige paarden en paarden met een stofwisselingsrisico is de aanbeveling onder 0,3 g/kg/maaltijd – dit staat nog steeds toe, bijvoorbeeld 2,5 kg porties krachtvoer met weinig zetmeel.
Veel zetmeelhoeveelheden die eigenaren van recreatiepaarden als "hoog" ervaren, zijn vanuit professioneel oogpunt gematigd. Bij gezonde sportpaarden kunnen ze gunstig zijn wanneer het doel is het uithoudingsvermogen tijdens het werk te ondersteunen en de spierglycogeen reserves na zware inspanning aan te vullen om het herstel te bevorderen.
Zetmeel en het gedrag van het paard
Er is minder onderzoeksbewijs gerelateerd aan gedrag, en zetmeelgerelateerde effecten variëren tussen individuele paarden. Er is een fysiologische basis voor het idee dat oplosbare koolhydraten "snellere" energie leveren, terwijl vet en vezels "langzamere brandstoffen" zijn. Dit betekent echter niet dat zoete, suikerrijke of zetmeelhoudende voeders automatisch een paard "opwarmen", of dat een vetrijk voer automatisch een paard rustig maakt.
De belangrijkste factor in het "energieniveau" van een paard is de totale calorie-inname. Hoe meer calorieën een paard krijgt boven zijn werkelijke behoeften, hoe meer energie beschikbaar blijft voor beweging of gewichtstoename – ongeacht of die calorieën uit koolhydraten of vet komen.
Als algemene richtlijn: als het doel is om alertheid en scherpte te verhogen, kan het verhogen van de koolhydrateninnme nuttig zijn. Als het doel een rustiger algemeen humeur en gedrag is, kan het verhogen van vet een goede optie zijn om aan de totale energiebehoeften te voldoen.
Samenvatting
Sommige paarden met specifieke gezondheidsproblemen profiteren van een dieet met weinig of zeer weinig zetmeel. Gezonde sportpaarden verdragen echter – en kunnen profiteren van – een gematigde hoeveelheid zetmeel in het dieet. Het denken beweegt zich vandaag weg van extremen en steeds meer naar een "gulden middenweg": een gematigde hoeveelheid oplosbare koolhydraten in het dieet kan nuttig zijn, en het is niet automatisch iets dat vermeden moet worden.
Bron: The Horse Magazine
