afbeelding: Sara Bohadjum
Het wedstrijdseizoen nadert en veel paardeneigenaren denken na over de voeding van hun paard om het best mogelijke prestatieniveau te bereiken. Het juiste voedingspatroon is vooral belangrijk in Finland, waar de seizoenen – en daarmee de omstandigheden – aanzienlijk variëren. Een paardeneigenaar moet een helder doel hebben voor het voedingsritme gedurende het jaar, beïnvloed door niet alleen veranderende omstandigheden maar ook in het bijzonder door de hoeveelheid en het type beweging dat het paard krijgt.
"Wedstrijdpaard is een breed begrip. Daarom wil ik benadrukken hoe belangrijk het voor ons is om het werkbelastingsniveau van ons eigen paard te leren herkennen. Dit hoeft niet per se samen te vallen met het 'wedstrijdniveau' of de discipline zelf. Het is de moeite waard om vooral aandacht te besteden aan de kwaliteit en intensiteit van de training. Bij het plannen van de voeding van een paard hebben we een helder begrip nodig van het werkbelastingsniveau van de training en hoe dit zich verhoudt tot het doel en de verwachtingen voor het paard. Het monitoren van de werkbelasting en de ontwikkeling van het paard is zeer belangrijk – met deze informatie kunnen we de voeding verfijnen en het succes van het paard ondersteunen," zegt Eira Ney, paardenvoedinsconsulent bij Edison's Equine Nutrition.
Voor alle paarden – maar vooral wedstrijdpaarden – moet de voeding uitgebalanceerd zijn wat betreft voedingsstoffen en energieverbruik, en de uitvoering moet zo consistent mogelijk zijn, passend bij de fysieke behoeften van het paard en de prestatieverwachtingen die eraan gesteld worden.
Saai maar belangrijk: ruwvoer is de basis
Regelmatige voeding en hoogwaardig voer zijn sleutelfactoren in het dagelijks leven van een wedstrijdpaard.
"Het klinkt misschien saai, maar alles begint met hoogwaardig ruwvoer dat in voldoende hoeveelheden wordt gegeven, wat een paard minstens (1,5–) 2 kg per 100 kg lichaamsgewicht per dag zou moeten ontvangen. De rol van krachtvoer en aanvullende voeders is het aanvullen van het dieet van het paard zodat het dagelijks genoeg essentiële voedingsstoffen krijgt. Met aanvullende voeders kunnen we ook het energie- en eiwitgehalte van het dieet verhogen. Het is echter goed om te onthouden dat als we de voedingswaarde van het ruwvoer niet kennen, het uitbalanceren van het dieet zeer uitdagend is," merkt Eira op.
"Elk product dat aan het dieet wordt toegevoegd moet een gerechtvaardigde reden hebben. Wanneer het voedingsprofiel correct is ontworpen, kunnen we het gebruik van aanvullende voeders meer optimaal richten en bijvoorbeeld het effect van verschillende specialiteitsproducten verbeteren. Een uitgebalanceerd voedingsplan is zeer vaak ook kosteneffectiever voor de eigenaar gedurende een jaar. Het is geweldig om te zien dat het belang van ruwvoer in de paardenvoeding recentelijk meer aandacht heeft gekregen. De hoeveelheid hoogwaardig ruwvoer in het dieet van paarden is toegenomen, wat er op zijn beurt toe heeft geleid dat het gebruik van krachtvoer en onbewerkte granen verminderd kon worden, waarvan overmatig gebruik zelfs negatief kan zijn voor de gezondheid van het paard."
De routine van een wedstrijdpaard kan vaak hectisch en gejaagd zijn, en het dagelijkse ritme onregelmatig. Verlies van eetlust door stress komt zeer vaak voor. Daarom is het een goed idee om het eetgedrag van je eigen paard in het dagelijks leven te observeren en te herkennen en te oefenen met het toepassen van verschillende voedingsmodellen voor het wedstrijdseizoen en wedstrijddagen. Een wedstrijdpaard moet in staat zijn om ruwvoer en water te consumeren ongeacht de omstandigheden tot vlak voor de prestatie. Nauwkeurig afgestelde voedingsplannen of dure supplementen zijn nutteloos als het paard niet eet of drinkt.
"Daarom is het bijvoorbeeld goed om van tevoren te oefenen met eten en drinken in de trailer," adviseert Eira.
Energie en hoe deze te reguleren
Voeding speelt een enorme rol in de energiebalans, prestatie en uithoudingsvermogen van het paard. Naast hooi worden meestal energierijke aanvullende voeders toegevoegd afhankelijk van de behoeften en het prestatieniveau van het paard. Voeders en ingrediënten kunnen worden onderverdeeld in zogenaamde snelle energie- en langzame energiebronnen. Bijvoorbeeld energie uit ruwvoer is langzaam (vrijgegeven door microbiële fermentatie in de achterdarm) vergeleken met granen, waar energie gebaseerd is op eenvoudige koolhydraten (primair geabsorbeerd uit de dunne darm in de bloedbaan, waardoor energie sneller beschikbaar komt voor het paard). Energiebronnen moeten op maat geselecteerd worden volgens de behoeften van het paard. Voor sommige paarden is de energie uit ruwvoer voldoende, terwijl anderen een extra energiebron in het dieet nodig hebben om genoeg kracht te hebben voor prestaties.
"Het monitoren van het energiegehalte van ruwvoer is belangrijk. We denken vaak aan ruwvoer alleen als een goede basis voor het dieet, maar we vergeten dat het een enorme impact heeft op het gehele voedingsprofiel. Indien mogelijk moet de voeding geoptimaliseerd worden wanneer een nieuwe partij hooi binnenkomt, omdat het energiegehalte van hooi sterk kan variëren. Als hooi een laag energiegehalte heeft en het paard een breed scala aan complete voeders en supplementen krijgt aangeboden, kan de volgende partij hooi de energiedichtheid van het gehele dieet zeer hoog doen stijgen. Het energiegehalte van ruwvoer kan ook lager zijn dan gewoonlijk, waardoor de dagelijkse energie-inname daalt. Dit kan een aanzienlijke verandering zijn, bijvoorbeeld voor een paard in zware training. Bewuste beslissingen in de voeding en kennis van het dieetprofiel zijn essentieel tijdens het trainings- en wedstrijdseizoen. Paarden zijn gevoelige dieren en kunnen snel reageren op veranderingen in voedingsstofconcentraties in het dieet. Het is jammer om paarden te zien die zich mogelijk ongewoon gedragen op de wedstrijdlocatie of tijdens de warming-up simpelweg omdat er recent een verandering in het dieet is geweest – zoals een toename of afname van energieniveau – wanneer het concentratievermogen van het paard vaak wegvalt," adviseert Eira.
Het is niet ongebruikelijk voor een wedstrijdpaard om aparte voedingsplannen te hebben voor rustdagen, lichte werkdagen, veeleisende prestatiedagen en hersteldagen. Dit maakt het mogelijk om bijvoorbeeld de energiedichtheid van het dieet aan te passen, waarbij "energie-ophoping" op rustdagen en een "explosie" op de volgende trainingsdag wordt vermeden. We kunnen de dosering van verschillende energiesupplementen of complete voeders aanpassen
