Waarom niet – en wat is er nodig?
Wanneer paarden trainen en zweten, verliezen ze natrium, kalium en andere elektrolyten door het zweet. Deze voedingsstoffen worden gemakkelijk over het hoofd gezien, hoewel voldoende toegang tot schoon water en zout van groot belang is voor alle dieren, en vooral voor sportpaarden die hevig zweten. Elektrolyten zijn essentieel voor het handhaven van osmotische druk, vochtbalans en de normale werking van zenuwen en spieren. Een elektrolytensupplement is nodig wanneer een paard hevig of langdurig zweet. Tijdens zwaar werk kan een paard wel 10–15 liter vloeistof en tot 100 g zout per uur verliezen. Lage elektrolytenspiegels verminderen het volume circulerend bloed in de aderen, en de prestatie van het paard neemt af.
Het is belangrijk te begrijpen dat paarden verschillen van mensen wat betreft hun elektrolytenbehoeften. Paardenzweet is hypertoon, wat betekent dat het een hogere concentratie elektrolyten bevat dan de vloeistof die in het lichaam circuleert. Menselijk zweet daarentegen is hypotoon, wat betekent dat elektrolytenconcentraties hoger zijn in het lichaam dan in het zweet. Het geven van alleen water aan een zwetend paard verdunt alleen maar de elektrolytenconcentraties van het lichaam. Daarom hebben paarden elektrolyten nodig om de vochtbalans en goede celwerking te behouden, die beide essentieel zijn voor prestaties.
Onder normale omstandigheden, wanneer een paard slechts kleine hoeveelheden zweet, is gewoon zout vaak voldoende om verliezen aan te vullen. Naarmate het zweten toeneemt, wordt het belangrijk om verloren elektrolyten aan te vullen met een geschikt elektrolytensupplement dat ook kalium, natrium en chloride bevat, en mogelijk magnesium.
Met suiker of zonder?
Veel elektrolytenproducten bevatten grote hoeveelheden suiker, maar als algemene regel hoort suiker niet thuis in elektrolyten. Het gebruik van suiker in elektrolytensupplementen voor paarden komt voort uit onderzoek bij mensen dat suggereert dat natrium efficiënter wordt geabsorbeerd samen met glucose. Onderzoek uitgevoerd bij paarden toont aan dat hetzelfde principe niet geldt voor paarden. Suiker verbetert de elektrolytenabsorptie bij paarden niet en kan daarentegen spierproblemen veroorzaken. Dit is vooral relevant bij paarden met insulineresistentie of andere stofwisselingsstoornissen.
Paarden hebben geen extra suiker nodig, vooral niet wanneer ze uitgedroogd zijn. Paarden zetten verteerbare vezels om in glucose, glycogeen en vet met behulp van gunstige darmmicroben. Suiker is niet nodig voor elektrolytenabsorptie, en het kan meer waardevolle en noodzakelijke ingrediënten buitensporig verdunnen.
De belangrijkste componenten van elektrolyten zijn natrium, chloride en kalium. Andere componenten kunnen calcium, fosfor, magnesium, koper, ijzer, mangaan en zink omvatten.
Een kleine hoeveelheid suiker in een elektrolytenproduct kan acceptabel zijn, zolang het de essentiële elektrolyten en mineralen bevat. Kleine hoeveelheden suiker beïnvloeden de absorptie niet significant. Suiker kan de smaakbeleving verbeteren, maar biedt geen ander werkelijk voordeel. Smaakbeleving kan ook worden verbeterd met gezondere alternatieven dan suiker. Grote hoeveelheden suiker verminderen het aandeel geconsumeerde elektrolyten en zijn niet gunstig voor elektrolytenvervanging. Het is daarom de moeite waard om zowel het suiker- als elektrolytengehalte van elk elektrolytenproduct te controleren.
Wat doen elektrolyten eigenlijk?
Dus wat zijn elektrolyten precies, en wat doen ze? Wanneer opgelost in water, splitsen elektrolyten zich op in geladen ionen, wat een elektrochemische stroom creëert. Deze stroom werkt als katalysator voor veel lichaamsprocessen bij het paard, inclusief spiercontractie, voedingsabsorptie, zenuwstelselwerking, zuur-base balans en vochtregulatie. Elektrolyten leiden waterinname naar de cellen, organen en weefsels die het het meest nodig hebben.
Zweet bestaat uit zowel water als elektrolyten. Wanneer paarden zweten, verliezen ze niet alleen water maar ook waardevolle mineralen die verantwoordelijk zijn voor veel biochemische processen in het lichaam. Het vervangen van verloren elektrolyten is daarom cruciaal voor de gezondheid van het paard. Hoe meer een paard zweet, hoe sneller het aanvulling nodig heeft.
Elektrolytenonbalans en tekorten veroorzaken uitdroging en kunnen het paard op vele manieren beïnvloeden, variërend van energieverlies en spiertrillingen tot zwakte, instabiliteit, en in ernstige gevallen zelfs de dood. Daarom is het belangrijk te herkennen wanneer elektrolytensupplementatie noodzakelijk is.
Elektrolyten spelen belangrijke rollen door het hele lichaam van het paard. Hun elektrochemische processen helpen hartslag, spiercontractie, zenuwimpulsoverdracht en spijsvertering te reguleren. Ze helpen ook vloeistoffen in en uit cellen te verplaatsen en bevorderen voedingsabsorptie. Zonder elektrolyten kan het lichaam van het paard water niet effectief vasthouden of gebruiken.
Wat en hoeveel?
Een licht zwetend paard heeft alleen zout nodig om natrium- en chloridespiegels aan te vullen die ontoereikend zijn in het dieet. Kaliumsupplementatie is meestal onnodig, omdat hooi en weidegras genoeg kalium bevatten. Een paard dat actief traint of werkt in extreem warme omstandigheden en hevig zweet, heeft een toegewijd elektrolytensupplement nodig. In dergelijke gevallen is zout alleen niet genoeg.
Paarden verliezen van nature elektrolyten door zweet, urine en mest, maar ze verkrijgen ze ook – vooral kalium – uit gras, hooi en/of voer. Natrium en chloride zijn uitzonderingen en moeten altijd worden verstrekt in de vorm van toegevoegd zout in het dagelijkse rantsoen (5–10 g/100 kg lichaamsgewicht/dag).
De sleutel is balans. Paarden die langdurig zweten hebben extra elektrolyten nodig, omdat grote hoeveelheden natrium, kalium en chloride verloren gaan door het zweet. Kaliumverlies is ongeveer de helft van dat van natrium, terwijl chlorideverlies ongeveer tweemaal dat van natrium is.
Bronnen:
- Lindinger M.I. (2022) Oral electrolyte and water
